AdGames

Bardzo trudno jest określić dokładnie początek reklamy w grach komputerowych. Jak doszukał się w swej pracy magisterskiej Ilya Vedrashko w bazie danych maszyn flipperów już w 1964 roku w jednej z gier można zobaczyć narysowane samochody marki Mustang.

reklama w automacie do gry

Nie była to gra komputerowa, wtedy nie było komputerów domowych (pierwsze komputery domowe, które zdobyły popularność pojawiły się w 1977 roku - Apple II, TRS-80, a znany wszem i wobec ZX-80 pojawił się pod koniec stycznia 1980 roku).

Jedną z pierwszych gier jaka pojawiła się na komputery na początku lat siedemdziesiątych była gra Lunar Lander (występowała także pod nazwami Rocket Lunar, LEM, Apollo). Grę napisał Jim Storer, student Lexington High School (MA), około 1971 roku.
Gra była napisana w języku Focal, na urządzenie zwane PDP-8 (także jako Straight-8), pierwszy minikomputer, który osiągnął sukces komercyjny na świecie. Na początku była to gra tekstowa, symulator statku kosmicznego, w którym wcielając się w rolę pilota wydawało się tekstowe komendy przez wpisywanie wartości przyspieszenia, tak aby bezpiecznie wylądować na księżycu.
W roku 1973 firma Digital Equipment Corporation zleciła produkcję graficznej gry Moonlander w celu pokazania możliwości graficznych ich nowego terminalu GT40. Statkiem sterowało się przy pomocy pióra świetlnego.
W roku 1979 Atari Inc. wypuściło Lunar Lander na automaty i wprowadziło ciekawą innowację w postaci możliwości dokupowania paliwa w trakcie gry (co oczywiście zwiększyło przychody z gry) Gra miała 3 przyciski (obrót w lewo, obrót w prawo, włączenie silników).

Opis gry znajdziecie tutaj
http://en.wikipedia.org/wiki/Lunar_Lander_(arcade_game)

a, tak wyglądała ona na automacie
http://www.klov.com/game_detail.php?game_id=8465

Jedna z wersji gry miała ukrytą funkcję polegającą na tym, że gdy wylądowało się dokładnie w punkcie w którym się miało wylądować to pojawiał się McDonald, a astronauta mógł wysiąść z pojazdu, przespacerować się i wejść do McDonalda i zamówić Bic Maca, wrócić do pojazdu i odlecieć. Jeśli po wystartowaniu zawadziło się o McDonalda to pojawiał się komunikat:
Ty gburze, zniszczyłeś jedynego McDonalda na Księżycu!

Najprawdopodobniej był to tylko żart programisty i McDonald nie zapłacił za to ani centa. Mimo to był to pierwszy przypadek reklamy w grach komputerowych poprzez włączenie marki do gry, a sam McDonald rozpoczął w ten sposób swoją długą obecność w tym medium.

Przykład flash jednej z wersji tej gry:
http://games.atari.com/arcade.php?game=lunarlander
oraz
http://everything2.com/title/Lunar%2520Lander

Po krótkiej produkcji Lunar Landera Atari rozpoczęła produkcję gry Asteroids.
Z ciekawostek to 17 czerwca 1980 roku w urzędzie ochrony praw autorskich były zarejestrowane tylko te dwie gry.

Szafy z grami stały się powszechne w restauracjach McDonalda, a firma w roku 2000 uruchomiła projekt McMagination, polegający na umieszczeniu w restauracjach kiosków z najnowszymi grami komputerowymi akceptowanymi przez rodziców. W kiosku było dostępnych 12 znanych gier (m.in. Furby, Winnie the Pooh, Monopoly Junior), konsole zaprojektowała firma Arcade Planet.

W 1982 roku McDonald podpisał umowę z Atari na zorganizowanie wielkiego narodowego konkursu, w którym zostało rozdanych 12 000 konsol i komputerów domowych za łączną kwotę 4 mln dolarów. W roku 1983 firma Parker Brothers napisała dla sieci restauracji grę w której Ronald karmi kosmitów frytkami, shake’ami, hamburgerami. Niestety gra nie wzbudza zainteresowania poza grupą 8-9 latków i projekt został zamknięty.

Tak to wygląda w katalogu gier na konsole w archiwach Atari

http://www.atariage.com/catalog_page.html?CatalogID=15¤tPage=11

Niezależnie od tego czy był to sukces czy porażka, to projekt McDonald’s zainspirował umysły marketerów na całym świecie, a gry komputerowe stały się ważnym elementem pop kultury lat 80.

Wraz z powstaniem komputerów 8-bitowych (Atari, Commodore, ZX-Spectrum) i dynamicznym wzrostem ich popularności poprzez wybuch nowych pomysłów na gry powstało medium, które angażowało i angażuje do dziś graczy na długie godziny.
Około 1983 roku Coca-Cola zamówiła u Atari wyprodukowanie gry która była rozdawana na corocznej konferencji sprzedażowej w Atlancie. Atari przygotowało specjalną wersję gry Space Invaders (gry która sprzedała się w milionach egzemplarzy kilka lat wcześniej. Rzędy atakujących obcych zosały zastąpione literami, które tworzyły napis P E P S I, a statek główny wroga wyglądał jak logo Pepsi, czyli największego konkurenta Coca-Coli. Gracz kontrolował stateczek kosmiczny, który miał za zadanie zestrzelić tak wielu wrogów jak to tylko możliwe w ciągu 3 minut, po których pojawiał się napis Coke zwycięża! I migało na ekranie.
Na konwencie Coca-Coli zostało przygotowane tylko 125 kopi gry Pepsi Invaders, ale gra przedostała się szybko do szerokiej rzeszy graczy.

Gameplay Pepsi Invaders:

W tym samym roku jeszcze 3 inne korporacje zdecydowały się na przygotowanie gry reklamowej na swoje potrzeby na konsole Atari 2600. Pierwszą z nich była Johnson&Johnson z grą Tooth Protector, w której główny bohater uzbrojony w szczoteczkę do zębów, nici dentystyczne i wodę do płukania miał za zadanie chronić wszystkie zęby przed kostkami zrzucanymi przez atakujące Snacki. Gra kończy się, gdy znikną 3 zęby lub zostaną wyniesione 3 pasty przez przeciwnika. Jeśli dobrze chronisz zęby to liczba zebranych punktów na twoim koncie będzie rosła i będziesz mieć z tego fun.

więcej zrzutów ekranu po kliknięciu w obrazek

Druga gra z tego roku była dla Ralston Purina producenta karmy dla psów. Nawiązywała ona bezpośrednio do reklamy telewizyjnej, która zdobyła dużą popularność i była doskonale rozpoznawana. W reklamie pies podąża za pędzącym furgonem z jedzeniem i goni go do samej kuchni.

To właśnie furgon stał się głównym bohaterem gry pod tytułem Chase the Chuck Wagon. Grę można było otrzymać pocztą po wysłaniu dowodu zakupu produktu. Stąd obecnie jest rarytasem i jej cena na Ebay przekracza 50 USD.

gameplay Chase the Chuck Wagon

Wreszcie trzecia gra z tego roku Kool-Aid Man, napisana przez M Network dla General Foods.
Ona także nawiązywała do reklamy telewizyjnej, w której gigantyczna maskotka napoju rozbijał mur i serwowała wszystkim napój Kool-Aid. W grze nasz bohater walczy z diabelnymi potworami, które chcą wypić wodę z basenu. Trzeba im w tym przeszkodzić.

gameplay Kool-Aid Man:

Trudno powiedzieć czy te gry reklamowe to sukces marketingowy. Z pewnością są to pionierskie produkcje. Dystrybuowane za darmo w zamian za dowody zakupu reklamowanych produktów obecnie stanowią rarytas wśród kolekcjonerów, stąd można wnioskować, że nie rozeszły się masowo. Inna sprawa, że pojawiły się w momencie wybuchu tzw. zapaści gier video 1983. Rok 1982, kiedy zostały zlecone do produkcji, był najlepszym rokiem dla gier video w USA, wówczas Amerykanie kupili gry za 3 miliardy dolarów (ponad 6 miliardów USD na dziś), potrajając sprzedaż z roku poprzedzającego. Wiele firm rzuciło się do produkcji gier. Rynek został zalany grami o podobnych pomysłach w różnych wariacjach i sprzedaż spadła do 2 miliardów USD, a potem do 800 mln USD w roku 1984 i 100 mln w roku 1985.

W Polsce
Jest rok 1983, koniec oficjalnego stanu wojennego w Polsce, wśród dzieci furorę robią kolorowe napoje w plastikowych torebkach oraz puszczanie „bączków” lub „pszczółek” z korków po wódce nafaszerowanych saletrą potasową z cukrem, żona Lecha Wałęsy odbiera w Oslo przyznaną mężowi, pokojową nagrodę Nobla. Jan Paweł II po raz drugi odwiedza Polskę, a każda msza przeradza się w wielką manifestację „Solidarności”.
Rok później (1984) za oceanem założyciel Commodore oraz późniejszy prezes Atari Inc., Jacek Trzmiel (Idek Tramielski, urodzony 13 grudnia 1928r w Łodzi) ojciec komputera Atari ST, po wykupieniu Atari od Warner Bros podejmuje śmiałą decyzję o udoskonaleniu komputera Atari serii XL i po dwóch latach powstają poprawione modele Atari 65XE i Atari 130 XE.
Szczęśliwi posiadacze ZX-Spectrum (głownie import z UK i USA) oraz Atari 800 XL, 65XE i 130XE zrzeszają się w licznych klubach i wymieniają (oraz handlują) grami na kasetach a potem i dyskietkach.
Chyba nikt nie prowadził badań ilu było posiadaczy mikrokomputerów domowych w Polsce i jaka grupa stanowiła większość. Teraz po latach i po aktywności ilości sprzedających na Allegro widać, że byli to Atarowcy. Mimo iż w USA to Commodore było mocniejsze i więcej gier wychodziło najpierw na ten komputer to Atari było można kupić w sklepach sieci Pewex za bony i dolary (dla tych co nie pamiętają co to były bony wyjaśniam: bony to była waluta zamienna za dolary, ponieważ był w Polsce czas, kiedy nie wolno było handlować walutą, nie było kantorów, a dolary zdobywało się nielegalnie od tzw. „koników” stojących pod państwowym bankiem PKO).

Jedną z pierwszych gier na komputery ośmiobitowe w których pojawiły się reklamy był Tapper. Wypuszczony wcześniej w USA na automaty do gier do Polski zawędrował już na komputery 8-bitowe. Na automatach w USA były reklamy piwa Budwiser, ale po protestach rodziców na mikrokomputerach w ich miejsce pojawiły się reklamy Moutain Dew na Atari (zarówno na konsoli jak i w Atari 800 XL), Pepsi w ZX Spectrum.

Tapper na Atari 800 XL / 65XE / 130 XE - reklama Mountain Dew
 

Tapper na C-64 - reklama Mountain Dew
 

Tapper na ZX Spectrum - reklama PEPSI
 

 
Opisałem tu początki reklamy w grach. W kolejnych częściach przedstawię bardziej zaawansowane przykłady reklamy w grach na PC / Amigę i w końcu na konsole.

CDN…